„Żeby Polska była Polską”

Po 123 latach zaborów trudno było stworzyć jednorodny organizm państwowy, ze zlepka trzech zupełnie różnych organizmów. Inne nawyki, przyzwyczajenia, odmienna organizacja i administracja, zróżnicowanie gospodarcze, różnice kulturowe - nie sprzyjały zjednoczeniu. Oczywiście przetrwała polskość, ale również w zróżnicowanym stopniu. A, że przyzwyczajenie jest drugą naturą, trudno się dziwić, że naleciałości z zaborów często brały górę. Trzeba też pamiętać, że Polska rodziła się po prawie dwóch pokoleniach nieistnienia, a może trzeba powiedzieć istnienia w podziemiu i w wyobraźni, co absolutnie nie ułatwiało sprawy. Zupełnie inaczej żyło się w czasie zaborów w Galicji, inaczej w zaborze pruskim, a jeszcze inaczej w zaborze rosyjskim. Niemniej jednak Polska tworzyła się na nowo. Walczono z problemami gospodarczymi, między innymi brakiem węgla, który był potrzebny do odbudowy gospodarki, z inflacją, z analfabetyzmem i wieloma innymi. Ciągle istniało zagrożenie ze strony sąsiadów, a okres ten nie był wolny od działań wojennych.

Mimo tych przeciwności udało się zbudować Państwo Polskie. Szóste pod względem liczby ludności oraz pod względem wielkości państwo w Europie. Zaczynało się dobrze dziać w gospodarce – reforma Grabskiego, stabilizująca polską walutę, budowa Centralnego Okręgu Przemysłowego oraz portu w Gdyni, to fakty, o których do dziś pamiętamy. Polacy zaczynali być znani na arenie światowej. Były sukcesy sportowe – polscy olimpijczycy z honorem bronili barw biało-czerwonych. Janusz Kusociński, Halina Konopacka, Stanisława Walasiewicz - tych złotych medalistów olimpijskich wspominamy po dziś dzień. Polacy mieli też swojego laureata Nagrody Nobla – Władysława Reymonta. Polska państwowość umacniała się. Rozwijała się kultura i nauka, powszechniejszy był dostęp do oświaty. Ówcześni Polacy rozumieli, że tylko w ten sposób mogą nadrobić zaległości czasu zaborów i umocnić swoją pozycję w Europie, która nie była wolna od wewnętrznych wstrząsów. Nauczeni doświadczeniem ponadwiekowej zależności od obcych mocarstw, zdawali sobie sprawę z tego, że niepodległość nie jest dana raz na zawsze, i że trzeba ją chronić i wzmacniać. Niestety czas wielkiego kryzysu światowego oraz wewnętrzne spory nie pomagały w dążeniu do budowania silnego państwa. A potem nadszedł rok 1939 i wszystko to, co zdołano stworzyć w krótkim, zaledwie dwudziestoletnim okresie, legło w gruzach.

I znowu Polacy musieli walczyć o niepodległość. Koniec wojny nie przyniósł całkowitej wolności. Budowanie państwa na zasadach określonych porządkiem jałtańskim, dla wielu Polaków było nie do zaakceptowania. Toteż mniej więcej, co dziesięć lat podejmowano próby
jego zburzenia. Rok 1956, 1968, 1970, 1980 – daty polskich zrywów niepodległościowych w najnowszych dziejach Polski. Różne były przyczyny i skutki tych zrywów, ale powód był zawsze jeden – pragnienie wolności i życia w kraju, o którym Polacy sami będą decydować. Czy po prostu, żeby „Polska była Polską”. Trzeba było wielu trudnych lat, trudnych wyborów i decyzji, aby wreszcie ziściło się marzenie Polaków o w pełni wolnej i niepodległej Polsce. Trzeba było wielkiego nauczyciela - Jana Pawła II, Polaka, który swoich rodaków natchnął nadzieją i pokazał, że niemożliwe jest możliwe.

11 listopada – święto niepodległości, jaki ma dzisiaj sens i wymiar? Nie musimy już przecież walczyć o wolność kraju, żyjemy w wolnej, niepodległej, w pełni demokratycznej Polsce. Czy więc to święto jest tylko okazją do okolicznościowych akademii, parad i wieczornic? Zapewne niezmiernie ważny jest jego wymiar pedagogiczny – przypomnienie o historii, wspomnienie Polaków, którzy poświęcili życie dla kraju - w kształtowaniu postaw patriotycznych młodzieży. I nie tylko młodzieży, gdyż wydaje się, że coraz bardziej potrzeba takich przypomnień, bo współczesność nie sprzyja kultywowaniu tradycji i patriotyzmu. Jest to dobra okazja do częstego powtarzania słowa Ojczyzna i tłumaczenia jego sensu.

Obecnie słowa wolność i niepodległość mają inny wymiar, ale sens pozostaje zawsze taki sam. Polska nie musi walczyć o niepodległość w wymiarze dosłownym, nikt z nas nie musi poświęcać swego życia dla odzyskania wolności kraju. Teraz jest to bardziej wymiar ekonomiczny, światopoglądowy, polityczny. Warto przełożyć na język współczesności historię i tradycję pokoleń Polaków, walczących o niepodległość i wolność, warto przypominać o minionych zdarzeniach i warto mówić o tym, po co Ci ludzie to robili. Trzeba to robić, aby zachować pamięć, ale i po to, żeby „Polska była Polską” we współczesnym świecie.