Pismo Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie opłat za przejazd remontowanymi odcinkami autostrad

Zgodnie z treścią otrzymanej odpowiedzi Rzecznik Praw Obywatelskich zgadza się ze stanowiskiem, że brak normy prawnej pozwalającej na obniżenie opłat za przejazd remontowaną autostradą nie daje właściwej ochrony praw jej użytkowników. Zaniechanie prawodawcze wskazane przez Rzecznika może zostać uregulowane przyjęciem projektu ustawy posłów Beaty Szydło i Andrzeja Adamczyka w sprawie zmiany ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym.

Zdaniem poseł Beaty Szydło stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich potwierdza konieczność wprowadzenia postulowanych zmian. Posłowie liczą, że będzie to kolejny, bardzo mocny argument przemawiający za sprawnym przeprowadzeniem procesu legislacyjnego w tej sprawie.

Poniżej prezentujemy pełny tekst odpowiedzi.


Szanowna Pani Poseł,

W związku z korespondencją kierowaną przez Panią Poseł do Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie dotyczącej wysokości opłat pobieranych za przejazd remontowaną autostradą A-4 na odcinku Kraków - Katowice pragnę poinformować. że sprawa ta była przedmiotem działań ze strony Rzecznika. Już w listopadzie 2007 r. Rzecznik wystąpił do Ministra Infrastruktury zwracając uwagę, że prace remontowe w istotny sposób obniżają standard podróżowania autostradą. Stąd też w skargach kierowanych do Rzecznika ich autorzy zwracają uwagę, że skoro autostrada nie spełnia wymagań w zakresie warunków użytkowych ustalonych dla autostrad, to kierowcy nie powinni wnosić opłat za przejazd autostradą w wysokości ustalonej w umowie koncesyjnej.

We wspomnianym wystąpieniu Rzecznik wskazał także, że przepisu ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2571 ze zm.) nie przewidują, aby ograniczenia w korzystaniu z autostrady. spowodowane pracami remontowymi stanowiły okoliczność, która może mieć wpływa wprowadzenie obniżki wysokości opłat za przejazd autostradą. Stąd też w ocenie Rzecznika obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne nie gwarantują należytej ochrony praw użytkowników autostrad. Nie przewidują bowiem uwzględniania utrudnień w ruchu pojazdów wynikających z prac remontowych jako elementu wpływającego na wysokość opłaty za przejazd. Nie powinno zaś budzić wątpliwości, iż w sytuacji, gdy przejazd autostradą wiąże się z koniecznością stosowania się do znacznych i długotrwałych ograniczeń w ruchu drogowym, świadczenie uzyskiwane w zamian za uiszczenie opłata za przejazd autostradą, w wysokości określonej w umowie koncesyjnej, nie jest ekwiwalentne w stosunku do tej opłaty. W rezultacie Rzecznik zwrócił się do Ministra Infrastruktury o rozważenie możliwości stosownej nowelizacji przepisów prawa regulujących kwestie opłat za przejazd autostradą tak, aby powstała możliwość obniżenia wysokości omawianych opłat - niezależnie od postanowień umowy koncesyjnej - w przypadku prowadzenia prac remontowych na autostradzie powodujących istotne utrudnienia w ruchu pojazdów samochodowych.

Niestety, omówione powyżej wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich nie przyniosło oczekiwanego rezultatu. tj. zmian przepisów prawa w kierunku postulowanym przez Rzecznika. Kwestia ta nie może zaś zostać poddana pod rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego, gdyż w istocie wiąże się z zaniechaniem prawodawczym polegającym na braku w systemie prawnym normy prawnej pozwalającej na obniżeniu opłaty za przejazd autostradą w przypadku, gdy jej parametry uległy istotnemu obniżeniu z powodu prowadzenia prac remontowych.

Niezależnie od tego przedmiotem zainteresowania Rzecznika jest również toczące się aktualnie przed Sądem Okręgowym w Warszawie - Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów postępowania z odwołania Stalexport Autostrada Małopolska S. A. od decyzji Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 kwietnia 2008 r. Nr RKT-09/2008 uznającej praktykę wskazanej spółki za ograniczającą konkurencję i naruszającą zakaz określony w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50. poz. 331 ze zm.). Rzecznik zwrócił się do Prezesa UOKiK o nadesłanie kopii odwołania wniesionego przez spółkę od decyzji z dnia 25 kwietnia 2008 r. Z informacji posiadanych przez Biuro Rzecznika wynika zaś, iż termin rozprawy w tej sprawie został wyznaczony na dzień 13 listopada 2009 r.

Równocześnie pragnę Panią Poseł przeprosić za brak informacji o czynnościach podejmowanych w tej sprawie przez Rzecznika. Ów brak wynika z przeoczenia pracownika Biura Rzecznika, na co została mu zwrócona uwaga.